Νευραλγία Τριδύμου

Η νευραλγία του τριδύμου είναι μια χρόνια πάθηση που χαρακτηρίζεται από ξαφνικό, έντονο πόνο στο πρόσωπο που αιφνιδιάζει τον πάσχοντα, και εκλύεται συχνά ακόμη και από ήπιες διεγέρσεις όπως το βούρτσισμα των δοντιών, η κατάποση ή το άγγιγμα του προσώπου.

Η νευραλγία του τριδύμου είναι σχετικά σπάνια, και αφορά περίπου 12 στα 100.000 άτομα κάθε χρόνο. Είναι συχνότερη στις γυναίκες με αναλογία 3 προς 2 σε σχέση με τους άνδρες. Εμφανίζεται συχνότερα σε ενήλικες άνω των 50 ετών και η επίπτωση αυξάνεται με την ηλικία.  Είναι σπάνιο νόσημα σε νεότερα άτομα.

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι νευραλγίας του τριδύμου:

• Η Κλασική νευραλγία του τριδύμου, είναι η  πιο κοινή μορφή, που συχνά σχετίζεται με πίεση του τρίδυμου νεύρου.
• Η Δευτεροπαθής νευραλγία του τριδύμου που οφείλεται σε υποκείμενες παθήσεις όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ) και άλλες αιτίες

Σε ότι αφορά τις περιπτώσεις όπου η νευραλγία του τριδύμου οφείλεται σε πίεση,  συνήθως  το τρίδυμο νεύρο πιέζεται από μια αρτηρία ή φλέβα εντός του κρανίου, κοντά στο εγκεφαλικό στέλεχος. Για τον λόγο αυτό συχνά τα συμπτώματα εμφανίζονται ή επιδεινώνονται όταν αυξάνεται η αρτηριακή πίεση. Η επαφή αυτή φθείρει το περίβλημα της μυελίνης του νεύρου και προκαλεί τον ερεθισμό του, που έχει ως συνέπεια την αίσθηση του πόνου.

Στην περίπτωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας, η νευραλγία εκδηλώνεται λόγω της καταστροφής της μυελίνης που προκαλεί η νόσος και παρατηρείται ιδιαίτερα σε νεότερα άτομα. Διάφοροι όγκοι μπορούν επίσης να πιέσουν το τρίδυμο νεύρο και να προκαλέσουν νευραλγία. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και σε τραυματισμούς του νεύρου ή σε λοιμώξεις (ιδιαίτερα από ερπητοϊούς).

Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει πολλές επιλογές και συγκεκριμένα:
1)    Φαρμακευτική αγωγή με:
 Αντιεπιληπτικά:

• Καρβαμαζεπίνη: Συχνά θεωρείται η πιο αποτελεσματική.
• Οξκαρβαζεπίνη: Μια νεότερη εναλλακτική με πιθανώς λιγότερες παρενέργειες.
• Gabapentin, Pregabalin, Lamotrigin και Phenytoin.

Άλλες επιλογές εάν δεν είναι καλά ανεκτές οι παραπάνω θεραπείες.

• Μυοχαλαρωτικά: Μερικές φορές χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με αντισπασμωδικά, όπως η Βακλοφαίνη.
• Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά: Αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανακούφισηαπό τον πόνο, αν και είναι λιγότερο αποτελεσματικά από τα αντιεπιληπτικά.

 2)  Χειρουργικές επεμβάσεις:

• Μικροαγγειακή Αποσυμπίεση: Η πιο κοινή χειρουργική επέμβαση, η οποία περιλαμβάνει μετακίνηση του αιμοφόρου αγγείου που πιέζει το τρίδυμο νεύρο.  Αυτό είναι συχνά εξαιρετικά αποτελεσματικό και μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμη ανακούφιση.
• Gamma Knife Radiosurgery: Μια μη επεμβατική διαδικασία που χρησιμοποιεί εστιασμένη ακτινοβολία για να βλάψει το νεύρο και να διακόψει το αίσθημα του πόνου.
• Ριζοτομή: Αυτό περιλαμβάνει την καταστροφή των νευρικών ινών για τη μείωση του πόνου, που γίνεται με διάφορες μεθόδους (π.χ. ραδιοσυχνότητες, έγχυση γλυκερίνης).

3) Ελάχιστα επεμβατικές διαδικασίες:

• Ablation με ραδιοσυχνότητες: Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιεί θερμότητα για να καταστρέψει τις νευρικές ίνες, διακόπτοντας τα σήματα πόνου.

 4) Άλλες θεραπείες:

• Νευρικοί αποκλεισμοί: Οι ενέσεις τοπικού αναισθητικού κοντά στο νεύρο μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση.
• Ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης (Botox): Πρόκειται για μια αναδυόμενη θεραπεία για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται σε φάρμακα ή χειρουργικές επεμβάσεις.
• rTMS η επαναληπτική διακρανιακή μαγνητική διέγερση είναι επίσης αποτελεσματική στον έλεγχο του πόνου.

5)  Αλλαγές τρόπου ζωής και υποστήριξη:

• Τεχνικές διαχείρισης πόνου: Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, ο βελονισμός ή η φυσικοθεραπεία μπορεί να προσφέρουν συμπληρωματική ανακούφιση.
• Δίαιτα και Αποφυγή Πυροδοτήσεων: Ο εντοπισμός και η αποφυγή πυροδοτήσεων (όπως ο κρύος αέρας ή το μάσημα σκληρών τροφών) μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της συχνότητας των επιθέσεων.

Πρόγνωση
Η νευραλγία του τριδύμου είναι μια χρόνια πάθηση και ενώ οι θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων, είναι συχνά υποτροπιάζουσα.  Οι χειρουργικές επεμβάσεις μπορούν να προσφέρουν μακροχρόνια ανακούφιση σε πολλές περιπτώσεις, αλλά δεν είναι όλοι οι ασθενείς υποψήφιοι για χειρουργική επέμβαση.
Χωρίς θεραπεία, ο πόνος μπορεί να επιδεινωθεί με την πάροδο του χρόνου.

Κωνσταντίνος Κουμάκης, Νευρολόγος - Ψυχίατρος, Διευθυντής Νευρολογικής Κλινικής, ΙΑΣΩ Γενική Κλινική

Ιωάννης  Βελέντζας, Νευρολόγος - Ψυχίατρος, Διευθυντής Νευρολογικής Κλινικής & Εργαστηρίου Νευροφυσιολογίας, ΙΑΣΩ Γενική Κλινική