Ραδιοεμβολισμός ήπατος: Σύγχρονη θεραπευτική προσέγγιση

Για ποιους ασθενείς ενδείκνυται η συγκεκριμένη μέθοδος θεραπείας. Η διαδικασία και τα οφέλη για την αντιμετώπιση της νόσου.

Ο ραδιοεμβολισμός ήπατος, γνωστός και ως εκλεκτική εσωτερική ακτινοθεραπεία (Selective Internal Radiation Therapy - SIRT), αποτελεί μια καινοτόμο και ελάχιστα επεμβατική θεραπευτική μέθοδο που εφαρμόζεται για τη στοχευμένη αντιμετώπιση κακοήθων όγκων του ήπατος, κυρίως του ηπατοκυτταρικού καρκίνου (HCC) και μεταστατικών νεοπλασιών, όπως οι μεταστάσεις από καρκίνο του παχέος εντέρου.

Τι είναι ο ραδιοεμβολισμός;

Ο ραδιοεμβολισμός συνδυάζει τη θεραπευτική δράση της εμβολιστικής τεχνικής και της εσωτερικής ακτινοβολίας. Κατά τη διαδικασία αυτή, μικροσκοπικές σφαίρες (μικροσφαιρίδια) που περιέχουν ραδιενεργό υλικό (ύττριο-90) εγχέονται στο αρτηριακό δίκτυο του ήπατος μέσω καθετήρα που τοποθετείται διαδερμικά, κυρίως από τη μηριαία αρτηρία. Τα μικροσφαιρίδια αυτά παγιδεύονται εντός των τριχοειδών αγγείων που αιματώνουν τον όγκο και εκπέμπουν στοχευμένα ακτινοβολία βήτα, καταστρέφοντας τα καρκινικά κύτταρα, ενώ περιορίζεται σημαντικά η έκθεση του φυσιολογικού ηπατικού παρεγχύματος στην ακτινοβολία.

Ενδείξεις και επιλογή ασθενών

Η μέθοδος ενδείκνυται κυρίως σε ασθενείς με:

• Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα που δεν είναι κατάλληλο για χειρουργική εξαίρεση ή μεταμόσχευση.
• Πρωτοπαθή όγκο σε συνδυασμό με πυλαία υπέρταση ή θρόμβωση πυλαίας φλέβας, όπου άλλες τοπικές θεραπείες, όπως ο διαδερμικός χημειοεμβολισμός ( TACE ), ενέχουν κινδύνους.
• Μεταστατικό καρκίνο, ιδιαίτερα από παχύ έντερο, με εντοπισμένη ηπατική νόσο που δεν ανταποκρίνεται στη συστηματική χημειοθεραπεία.

Η επιλογή των ασθενών γίνεται έπειτα από πολυπαραγοντική εκτίμηση, συμπεριλαμβανομένων παραμέτρων όπως η γενική κατάσταση του ασθενούς, η ηπατική λειτουργία, ο όγκος του ηπατικού φορτίου και η ανατομία του ηπατικού αρτηριακού δικτύου.

Προετοιμασία και διαδικασία

Πριν από τον κυρίως ραδιοεμβολισμό προηγείται η φάση της χαρτογράφησης ( mapping ). Κατά την προκαταρκτική αυτή διαδικασία:

• Πραγματοποιείται αγγειογραφία των ηπατικών αρτηριών για τον εντοπισμό πιθανών αναστομώσεων προς το γαστρεντερικό σύστημα ή τους πνεύμονες, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε επιπλοκές.
• Χορηγείται ραδιοϊσοτοπική ουσία ( Tc -99 m   MAA ) για να προσομοιωθεί η κατανομή των μικροσφαιριδίων και να υπολογιστεί η πιθανή δόση ακτινοβολίας στους πνεύμονες (λόγω ηπατοπνευμονικής παλινδρόμησης).
• Εφόσον τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, προγραμματίζεται η θεραπευτική φάση κατά την οποία εγχύονται τα ραδιενεργά μικροσφαιρίδια στο ήπαρ, στοχεύοντας την αιμάτωση του όγκου.

Πλεονεκτήματα του ραδιοεμβολισμού

Ο ραδιοεμβολισμός έχει σημαντικά πλεονεκτήματα:

• Στοχευμένη θεραπεία: Η ακτινοβολία εκπέμπεται απευθείας εντός του όγκου, ελαχιστοποιώντας τις παρενέργειες στους υγιείς ιστούς.
• Χαμηλή τοξικότητα: Σε σύγκριση με συστηματικές θεραπείες ή κλασική εξωτερική ακτινοθεραπεία.
• Συνδυαστικότητα: Μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπείες (χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία).
• Βελτίωση επιβίωσης: Σε καλά επιλεγμένους ασθενείς έχει αποδειχθεί ότι παρατείνει την επιβίωση και βελτιώνει την ποιότητα ζωής.

Επιπλοκές και παρενέργειες

Αν και πρόκειται για γενικά ασφαλή μέθοδο, υπάρχουν πιθανά ανεπιθύμητα συμβάντα:

• Σύνδρομο μετά από εμβολισμό: Περιλαμβάνει πυρετό, πόνο στο δεξιό υποχόνδριο, κόπωση και ναυτία.
• Ακτινική ηπατίτιδα: Σπάνια, αλλά σοβαρή επιπλοκή λόγω έκθεσης σε υψηλή δόση ακτινοβολίας.
• Γαστρεντερικές επιπλοκές: Σε περιπτώσεις λανθασμένης κατανομής των μικροσφαιριδίων.
• Πνευμονική βλάβη: Από αυξημένη ηπατοπνευμονική διαρροή, ιδιαίτερα αν δεν έχει προηγηθεί σωστός έλεγχος στη φάση του mapping.

Αποτελέσματα και προοπτικές

Κλινικές μελέτες και πολυκεντρικές αναλύσεις έχουν δείξει σημαντική αποτελεσματικότητα του ραδιοεμβολισμού στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και στη συρρίκνωση των όγκων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η μέθοδος μπορεί να οδηγήσει σε χειρουργική εξαιρεσιμότητα ή να αποτελέσει γέφυρα για μεταμόσχευση ήπατος.

Η τεχνολογική πρόοδος και η βελτίωση των απεικονιστικών μεθόδων αναμένεται να αυξήσουν την ακρίβεια και την ασφάλεια της μεθόδου, ενώ ο συνδυασμός της με νεότερες μορφές στοχευμένης και ανοσολογικής θεραπείας καθιστούν τον ραδιοεμβολισμό έναν κρίσιμο πυλώνα στην εξατομικευμένη ογκολογική θεραπεία.

Συμπεράσματα

Ο ραδιοεμβολισμός ήπατος αποτελεί ένα προηγμένο θεραπευτικό εργαλείο στην αντιμετώπιση των ηπατικών νεοπλασιών, με σημαντικά πλεονεκτήματα για τον ασθενή.

Στο Τμήμα Επεμβατικής Ακτινολογίας του ΙΑΣΩ Γενική Κλινική, οι Επεμβατικοί Ακτινολόγοι είναι εξειδικευμένοι Ακτινολόγοι οι οποίοι χρησιμοποιούν ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους. Έχουν ένα αξιοσημείωτο εύρος εκπαίδευσης και προσφέρουν συμβουλές και θεραπείες σε όλες τις ειδικότητες της Ιατρικής.

Οι επεμβατικές πράξεις είναι καθοδηγούμενες είτε από ακτίνες Χ ( Fluoroscopy ), με μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας (Ψηφιακός Αγγειογράφος) είτε από υπερηχοτομογράφο ή από Αξονικό Τομογράφο νέας γενιάς ( Multislice   CT ).

Σήμερα, πολλές από τις παθήσεις που παλαιότερα απαιτούσαν ανοικτό χειρουργείο, μπορούν να θεραπευτούν χωρίς χειρουργείο από τους Επεμβατικούς Ακτινολόγους. Η Επεμβατική Ακτινολογία προσφέρει λιγότερο ρίσκο, λιγότερο πόνο, λιγότερο χρόνο ανάρρωσης συγκρινόμενη με το ανοικτό χειρουργείο.

Δημήτριος Τζαβούλης , Επεμβατικός Ακτινολόγος, Διευθυντής Τμήματος Επεμβατικής Ακτινολογίας ΙΑΣΩ Γενική Κλινική