Main Menu

Blog
24
Ιουλ

Tο λεμφοίδημα και η αντιμετώπισή του

Γράφει  η Γεωργία Βλάχου

Tο λεμφοίδημα και η αντιμετώπισή τουΓεωργία Βλάχου
Φυσικοθεραπεύτρια - Λεμφοθεραπεύτρια MLD/CDT, Συνεργάτης ΙΑΣΩ

Το λεμφοίδημα είναι η συγκέντρωση υγρού (λέμφου) πλούσιο σε πρωτεΐνες ενδιάμεσα στους ιστούς. Χαρακτηρίζεται από ορατή και ψηλαφητή διόγκωση της περιοχής του σώματος που πάσχει.

Δεν έχει πόνο, εκτός από κάποιες ιδιαίτερες περιπτώσεις (φλεγμονή, ερυσίπελα, plessopathie κ.α.).

Το λεμφικό σύστημα του οποίου η βλάβη ή η ανεπάρκεια του οδηγεί σε λεμφοίδημα αποτελείται από:

  • τα λεμφαγγεία (μεταφορικό σύστημα)
  • τους λεμφαδένες που ο αριθμός τους κυμαίνεται ανάλογα με τη διάμετρο που έχουν και
  • τους λεμφικούς ιστούς (θύμος αδένας, σπλήνα κ.α.)

Το λεμφικό σύστημα αναπτύσσεται μαζί με το αγγειακό περίπου την 4η με 6η εβδομάδα κύησης του εμβρύου. Το 1/3 των λεμφαδένων βρίσκεται στο κεφάλι και στον τράχηλο, ενώ τα 2/3 στο υπόλοιπο σώμα. Λεμφαγγεία υπάρχουν σε όλο το σώμα, εκτός από τον εγκέφαλο και το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Οι λειτουργίες

Οι λειτουργίες του λεμφαγγειακού συστήματος είναι:

  • Η μεταφορά πρωτεϊνών
  • Η μεταφορά των υγρών του σώματος (νερό)
  • Η μεταφορά των λιπωδών σωματιδίων
  • Η άμυνα του οργανισμού (Τ-λεμφοκύτταρα)
  • Ο καθαρισμός του εξωκυτταρικού χώρου
  • Η βελτίωση του ανοσοποιητικού συστήματος

Μεταφορική ικανότητα

Η μεταφορική ικανότητα είναι το μέγιστο του φορτίου της λέμφου που μπορεί να μεταφέρει το λεμφικό σύστημα και διαφέρει από άτομο σε άτομο. Η ποσότητά του έχει υπολογιστεί ότι είναι περίπου, 2 με 4 λίτρα την ημέρα.

Συγκεντρώνεται δεξιά στον ελάσσονα θωρακικό πόρο που εκβάλλει στη δεξιά φλεβώδη γωνία, στο σημείο όπου η έσω σφαγίτιδα φλέβα ενώνεται με την υποκλείδιο φλέβα και αριστερά στον μείζονα θωρακικό πόρο που εκβάλλει στην αριστερή φλεβώδη γωνία και από τους 2 αυτούς πόρους στην φλεβική κυκλοφορία.

Η διαταραχή της μεταφορικής ικανότητας οδηγεί στην εμφάνιση του λεμφοιδήματος. Συχνά, ωστόσο, προκαλεί δυσκολία στην κινητικότητα, στη λειτουργικότητα του ατόμου και αισθητική παραμόρφωση.

Μπορεί να είναι πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές, απλό ή συνδυασμένο, άμεσο ή όψιμο, οξύ ή χρόνιο.

Πρωτοπαθές λεμφοίδημα

Το πρωτοπαθές λεμφοίδημα οφείλεται κυρίως σε συγγενή δυσπλασία/υποπλασία, διάταση, βαλβιδική ανεπάρκεια και απουσία βοηθητικών μηχανισμών. Μπορεί να εμφανιστεί μετά την γέννηση, κατά την εφηβεία ή και μετά τα 35. Είναι πιο συχνό στις γυναίκες σε ποσοστό 87% και κυρίως στα κάτω άκρα, ενώ στους άντρες εμφανίζεται, σε ποσοστό 13%.

Δευτεροπαθές λεμφοίδημα

Το δευτεροπαθές λεμφοίδημα οφείλεται κυρίως σε επίκτητα αίτια. Συνήθως παρατηρείται μετά από χειρουργική επέμβαση στους λεμφαδένες, λόγω καρκίνου στο μαστό, στις ωοθήκες, τη μήτρα, τον προστάτη, τους όρχεις κ.α. με κατανομή στα άνω και κάτω άκρα, που είναι και η πιο συχνή εμφάνιση (απλό). Αλλά πολλές φορές εμφανίζεται και στο πρόσωπο, το λαιμό, την κοιλιά και άλλα όργανα (συνδυασμένο). Επίσης μπορεί να είναι μετατραυματικό, τεχνητό, μετα-μολυσματικό, ως αποτέλεσμα χρόνιων φλεγμονών (π.χ. Σκληροδερμία, δερματομυοσίτιδα, φιλαρίαση κ.α.) αλλά και ως συνοδό σύμπτωμα εσωτερικών παθολογιών (π.χ. Σακχαρώδης Διαβήτης, ρευματοπάθεια κ.α.).

Εμφάνιση

Το λεμφοίδημα μπορεί να εμφανιστεί αμέσως μετά από το αίτιο που το προκάλεσε (άμεσο) ή μετά από μερικούς μήνες ή και μετά από χρόνια (όψιμο) και εξαρτάται από την ικανότητα ανάπτυξης παράπλευρης κυκλοφορίας με λεμφο-λεμφικές ή φλεβο-λεμφικές αναστομώσεις ή και την αναγέννηση λεμφαγγείων.

Ταξινόμηση

Τα λεμφοιδήματα ανάλογα με την κλινική τους πορεία ταξινομούνται στα εξής στάδια:

1α) Χωρίς ιδιαίτερα κλινικά συμπτώματα, αλλά παθολογική αγγειογραφία, που εξαφανίζεται κατά την νυχτερινή κατάκλιση ή και μετά από ξεκούραση μερικών ημερών (οξύ)

1β) Εμφανές οίδημα μαλακό στην αφή του, χωρίς δευτερεύουσες αλλοιώσεις των ιστών (ίνωση), αλλά κατά την πίεση δημιουργείται εύκολα εντύπωμα.

2) Το οίδημα συνοδεύεται από ίνωση, είναι σταθερό και δεν υποχωρεί (χρόνιο)

3) Το οίδημα είναι σταθερό, σκληρό, με ίνωση, υπερβολική αύξηση του όγκου και εμφανίζει συχνά δευτεροπαθές αλλοιώσεις του δέρματος. Αναφέρεται και ως στάδιο ελεφαντίασης.

Δείτε περισσότερα

Θεραπεία λεμφοιδήματος

Το λεμφοίδημα είναι θεραπεύσιμο. Όσο πιο γρήγορα αναγνωριστεί, τόσο πιο εύκολα θα ελεγχθεί έως και θα θεραπευτεί εντελώς. Κάθε στάδιο χρειάζεται τη δική του θεραπεία και εφαρμόζεται σύμφωνα με τα προβλήματα που υπάρχουν τα οποία διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή. Η θεραπεία δεν θα πρέπει να προκαλεί πόνο ή δυσάρεστα συναισθήματα στον ασθενή. Η πιο αποτελεσματική θεραπεία για όλα τα στάδια του λεμφοιδήματος είναι η ολοκληρωμένη φυσιοθεραπευτική αντιμετώπιση με C.D.T. (CompleteDecongestiveTherapy) που περιλαμβάνει την κλινική εκτίμηση, τη μάλαξη λεμφικής παροχέτευσης M.L.D. (ManualLymphDrainage) κατά Vodder, τη συμπιεστική περίδεση, την κινητοποίηση με ασκήσεις και το κατάλληλο συμπιεστικό υλικό (ελαστικό γάντι ή κάλτσα).

Αναλυτικά:

Η κλινική εκτίμηση περιλαμβάνει το ιστορικό του ασθενούς, την επισκόπηση της περιοχής και την ψηλάφηση του οιδήματος.

Η μάλαξη Λεμφικής Παροχέτευσης (M.L.D.) στην οποία χρησιμοποιούνται μόνο τα χέρια του φυσικοθεραπευτή ως μέσο θεραπείας έχει στόχο να μειώσει το οίδημα, να μαλακώσει το συνδετικό ιστό, να αναπτύξει την παράπλευρη κυκλοφορία και να χρησιμοποιήσει τα ιστικά και τα προλεμφικά κανάλια (υδροκρίτες) τα οποία είναι κανάλια χωρίς βαλβίδες που συλλέγουν την λέμφο.

Η συμπιεστική επίδεση ενισχύει τη διαδικασία της M.L.D. γιατί ως στόχο έχει να αυξήσει την υπεραπορρόφηση της λέμφου, την κινητικότητα του υγρού στα αγγεία, την προστασία του μέλους, την λειτουργικότητά του κ.α. Επίσης βελτιώνει την αρθρική και μυϊκή αντλία και βοηθά στην καλύτερη λειτουργία των ανεπαρκών βαλβίδων.

Και τέλος πολύ σημαντική είναι η κινητοποίηση της περιοχής με εξειδικευμένες ασκήσεις που έχουν ως στόχο να επιταχύνουν την μεταφορά της λέμφου, να ωθήσουν το υγρό που βρίσκεται στους ενδιάμεσους χώρους προς την παράπλευρο κυκλοφορία και στην πρόληψη των δευτεροπαθών αλλοιώσεων των ιστών (ίνωση) κ.τ.λ.

Τα συμπιεστικά υλικά (γάντι ή κάλτσα) εφαρμόζονται πάντα μετά το πέρας των θεραπειών όταν το οίδημα έχει υποχωρήσει για τη διατήρηση της βελτίωσης και την ενίσχυση σταθερότητας του αποτελέσματος.

Εντούτοις, απαγορεύεται να φορεθούν στον ύπνο και κυρίως στην νυχτερινή κατάκλιση γιατί υπάρχει κίνδυνος να γλιστρήσει ή να διπλώσει και να σταματήσει την ροή της λέμφου.

Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που αντεκδικείται να εφαρμόζεται η ολοκληρωμένη φυσικοθεραπευτική αντιμετώπιση (C.D.T.).

Αυτές είναι:

  • η καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια
  • η οξεία φάση φλεβικής θρόμβωσης
  • η οξεία φάση βακτηριακής μόλυνσης
  • ο πυρετός
  • η φάση της οξείας φλεγμονής
  • και οι παθήσεις και τα προβλήματα στην κοιλιακή χώρα ανάλογα με την περίπτωση.

Σπάνια έχουμε αποτυχία στην θεραπεία του οιδήματος και οφείλεται κυρίως σε παθολογικά αίτια. Για ένα καλό αποτέλεσμα στην θεραπεία όμως είναι απαραίτητη η συνεργασία του ασθενούς. Τόσο κατά την περίοδο της θεραπείας ακολουθώντας τις συμβουλές του ειδικού φυσικοθεραπευτή όσο και με την ενημέρωσή τους με κάποιες γενικές οδηγίες που πρέπει να αποφεύγουν.

Όπως:

  • Αμυχές, τσιμπήματα, κοψίματα
  • Υπερβολική θερμότητα ή εγκαύματα
  • Κόπωση, υπερκόπωση ή και πλήρης ακινησία
  • Αποφυγή ενδονοσοκομειακων ενεργειών (π.χ. Αποφυγή ενέσεων, μέτρησεως αρτηριακής πιέσεως, χειρουργείων κ.α.)

Και να προσέχουν την:

  • Διατροφή και το σωστό βάρος τους
  • Κινητοποίηση: ασκήσεις με καθοδήγηση.
  • Και τον σωστό τρόπο ύπνου και ξεκούρασης.

Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες και χειρουργικής αντιμετώπισης του λεμφοιδήματος με διάφορους τρόπους, όπως αφαίρεση του λεμφοστατικού ιστού, αναστομώσεις λεμφο-φλεβικές, εμφύτευση παροχετεύσεων και ανακατασκευή της λεμφικής οδού. Όμως καμία εγχειρητική μέθοδος δεν έχει ακόμη πλήρη επιτυχία ώστε να επιφέρει την οριστική ίαση του οιδήματος. Ακόμη λοιπόν και με αυτή την αντιμετώπιση οι ασθενείς θα πρέπει να ακολουθούν και την φυσικοθεραπευτική θεραπεία συντηρητικά.

Στο Ιασώ υπάρχει κέντρο αντιμετώπισης του λεμφοιδήματος από εξειδικευμένη φυσικοθεραπεύτρια - λεμφοθεραπεύτρια το οποίο είναι τμήμα του Κέντρου Μαστού όπου Διευθυντής είναι ο κ. Αντώνης Κεραμόπουλλος.

Στον χώρο αυτό εκτελούνται θεραπείες λεμφοιδήματος γενικώς, κυρίως όμως στα άνω άκρα μετά από μασχαλιαίο καθαρισμό για καρκίνο του μαστού. Παρακολουθούνται προληπτικά ή για θεραπεία πάνω από 4.000 ασθενείς και οι 3.000 περίπου αφορούν τον καρκίνο του μαστού π.χ. Σε 600 περιπτώσεις γυναικών με πλήρη λεμφαδενικό καθαρισμό και αρνητικούς λεμφαδένες το οίδημα παρουσιάζεται σε ποσοστό 1.7%, ενώ σε 457 περιπτώσεις γυναικών με πλήρη λεμφαδενικό καθαρισμό και θετικούς λεμφαδένες το ποσοστό του οιδήματος είναι 16.5% (>2 εκ. Σε δύο σημεία μετρήσεων) σύμφωνα με μελέτες του τμήματος. Τα αποτελέσματά των θεραπειών είναι πολύ ικανοποιητικά.

Blog

Αναζήτηση στο Blog

Πρόσφατα Νέα

Συνδρομή My Life

Συμπληρώστε τη φόρμα συνδρομής για να λαμβάνετε ΔΩΡΕΑΝ το περιοδικό My Life. Μετάβαση στη φόρμα 

ΙΑΣΩ Newsletter


Με την περιήγησή σας στο iaso.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.